در جریان چهلوهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو که در شهر بوسان کره جنوبی برگزار شد، پرونده «قلعه الموت و استحکامات وابسته» بهعنوان سیامین اثر میراثفرهنگی ملموس ایران، بهطور رسمی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
ثبت جهانی این مجموعه تاریخی، گامی مهم در معرفی ظرفیتهای معماری، تاریخ و فرهنگ ایران در عرصه بینالمللی به شمار میرود و بار دیگر ارزش میراث معماری ایران را در میان آثار شاخص جهان مورد تأیید قرار داد. این دستاورد، علاوه بر حفاظت مؤثرتر از این مجموعه، زمینه را برای توسعه پژوهشهای تخصصی، افزایش شناخت عمومی و گسترش گردشگری فرهنگی فراهم خواهد کرد.
پرونده ثبتشده شامل مجموعهای زنجیرهای از هفت قلعه تاریخی شامل قلعه الموت، لمبسر، نویذرشاه، شمسکلایه، قسطینلار، شیرکوه و ایلان است که در درههای الموت شرقی و غربی و دامنههای جنوبی رشتهکوه البرز قرار دارند. این استحکامات در فاصله سدههای یازدهم تا سیزدهم میلادی با بهرهگیری از شناخت دقیق توپوگرافی منطقه، مدیریت منابع آب، سازمان فضایی و اصول معماری دفاعی ساخته شدهاند و نمونهای کمنظیر از تلفیق معماری با بستر طبیعی به شمار میآیند.
مجموعه قلعههای الموت، افزون بر اهمیت نظامی و دفاعی، در دوره تاریخی خود از جایگاه علمی و فرهنگی ویژهای نیز برخوردار بوده و نام اندیشمندانی همچون خواجه نصیرالدین طوسی با این مجموعه تاریخی پیوند خورده است. ویژگیهای معماری، استقرار هوشمندانه در ارتفاعات و بهرهگیری از فناوریهای بومی، این مجموعه را به یکی از شاخصترین نمونههای معماری دفاعی ایران و جهان تبدیل کرده است.
مرکز معماری اسلامی ضمن تبریک ثبت جهانی «قلعه الموت و استحکامات وابسته»، این رویداد را گامی ارزشمند در معرفی هرچه بیشتر میراث معماری ایران به جامعه جهانی میداند. این مرکز بر اهمیت شناخت، مستندسازی، آموزش و پژوهش در حوزه معماری تاریخی تأکید داشته و امیدوار است ثبت این اثر، زمینهساز توجه بیشتر به حفاظت از میراث ارزشمند معماری ایران و انتقال دانش آن به نسلهای آینده باشد.