«منظر رنج»؛ مصائب توسعه دیگران بر جامعه محلی سربندر
نشست تخصصی منظر رنج؛ بررسی اسکان غیررسمی در بندر امام خمینی (ره) روز سهشنبه نهم دیماه، با حضور اساتید، پژوهشگران و مدیران حوزه شهرسازی در خانهاندیشهورزان برگزار شد.
در این نشست، ابعاد مختلف شکلگیری و تداوم سکونتگاههای غیررسمی در بندر امام خمینی بررسی و تلاش شد نسبت میان توسعه صنعتی، عدالت شهری و مسئولیت اجتماعی صنایع بازخوانی شود. سخنرانان نشست تأکید داشتند که مسائل سربندر و محلههایی مانند «کمپ بی»، صرفاً محدود به مسکن یا کالبد شهر نیست، بلکه بازتابی از تضادهای ساختاری در مدل توسعه کشور به شمار میرود.
مصطفی مومنیراد، رئیس مرکز معماری اسلامی حوزه هنری:
تجربه میدانی پس از سیل سال ۱۳۹۹ نشان داد همجواری سکونتگاههای غیررسمی با قطبهای اقتصادی کشور، از تناقضهای تلخ توسعه در بندر امام است.
بروکراسی پیچیده و تعدد نهادهای تصمیمگیر سبب شد علیرغم تأمین اعتبارات، هیچ اقدام مؤثری در بازسازی مناطق آسیبدیده رخ ندهد.
هدف از برگزاری نشست «منظر رنج» و انتشار ویژهنامه مکتب احیا، عبور از پژوهشهای صرفاً کتابخانهای و ایجاد جریان مطالبهگری تخصصی برای تغییر وضعیت چهلساله مناطقی مانند «کمپ بی» است.
دکتر سید امیر منصوری، رئیس پژوهشکده نظر و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران:
مفهوم «منظر رنج» حاصل توسعه نامتوازن و شکاف میان ثروت صنایع و فقر ساکنان بومی است.
نیزارهای سربندر نه نشانه سرسبزی، بلکه نماد «خنجر فاضلاب بر پیکره شهر» هستند.
تضاد میان «عزت صنعت» و «ذلت شهر» نتیجه نگاهی است که سرزمین را یکپارچه نمیبیند.
برای رفع بحران باید «مکانیت» منطقه به رسمیت شناخته شود تا صنایع مسئولیت سرزمینی خود را بپذیرند.
دکتر صالح شکوهی بیدهندی، عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت:
در شرایط محدودیت منابع، باید از رویکردهای میدانی برای تقویت جامعه محلی بهره گرفت.
چهار مسیر مؤثر شامل «میانجیگری میان صنایع و مردم»، «آموزش حقوق و آگاهی اجتماعی»، «وکالت تخصصی» و «بسیج اجتماعی» میتواند زمینهساز تغییر باشد.
اگر انرژی اجتماعی مردم به سمت توسعه هدایت نشود، این ظرفیت به چالشهای امنیتی تبدیل خواهد شد.
دکتر مجید روستا، عضو هیئتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران:
شهرهای صنعتی مانند بندر امام با پدیده «مدیریت دوگانه» مواجهاند؛ مدیریت اقتصادی ثروتمند در کنار مدیریت شهری ضعیف.
تداوم نگاه «پروژهمحور» بدون تضمین اتمام طرحها، به اتلاف منابع و تشدید بیاعتمادی اجتماعی منجر شده است.

دکتر حمید رمضانی، رئیس پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری جهاد دانشگاهی:
ایران با وجود تدوین سه سند ملی در حوزه اسکان غیررسمی، از کشورهای پیشرو محسوب میشود، اما فقدان حکمرانی مؤثر موجب تداوم فقر شهری شده است.
اسناد جدید رویکردی انسانیتر اتخاذ کردهاند و میکوشند سکونتگاههای غیررسمی را از «معضل» به «مسئله شهری» تبدیل کنند.